108 haseł — definicje, dawki, niedobory, interakcje. Wszystkie weryfikowane medycznie przez naszych ekspertów.
Hipertrofia mięśniowa to powiększenie objętości komórki mięśniowej (włókna) w odpowiedzi na bodziec treningowy. To nie to samo co hiperplazja (wzrost liczby włókien),…
Czym są trójglicerydy Trójglicerydy (TG, triglicerydy, triacyloglicerole) to lipidy zbudowane z glicerolu + 3 kwasów tłuszczowych. Stanowią ~95% tłuszczu w pokarmie i…
Czym jest nie-HDL cholesterol Nie-HDL cholesterol (non-HDL-C) to suma wszystkich frakcji cholesterolu zawartych w lipoproteinach zawierających apolipoproteinę B (apoB) — LDL, VLDL,…
Czym jest HDL HDL (high-density lipoprotein) to najmniejsza i najgęstsza frakcja lipoprotein krążących we krwi. Każda cząsteczka HDL zawiera około 50% białek…
Czym jest LDL LDL (low-density lipoprotein, lipoproteina o niskiej gęstości) to jedna z głównych frakcji lipoprotein transportujących cholesterol we krwi. Warto podkreślić,…
Czym jest CRP CRP (C-reactive protein, białko C-reaktywne) to białko ostrej fazy syntetyzowane przez wątrobę w odpowiedzi na sygnały zapalne — głównie…
Chronotyp to indywidualna preferencja pory snu sterowana genetycznie. Skowronek (25% populacji), sowa (25%), typ pośredni (50%). Niedopasowanie pracy = social jet lag,…
Wypalenie zawodowe (burnout) to syndrom z chronicznego stresu zawodowego, sklasyfikowany w ICD-11 jako QD85. Trzy wymiary: wyczerpanie emocjonalne, depersonalizacja, obniżona skuteczność. Częstość…
GABA to główny neuroprzekaźnik hamujący OUN. Receptory GABA-A i GABA-B. Agoniści to benzodiazepiny, Z-leki, etanol. Suplementacja doustna jest dyskusyjna (BBB).
Paraliż senny to krótkotrwała niezdolność do poruszenia się i mówienia w trakcie zasypiania lub budzenia, z zachowaną świadomością. Spowodowany utrzymującą się atonią…
Bruksizm to mimowolne zgrzytanie zębami lub zaciskanie szczęk. Występuje w nocy (BS) lub w dzień (BD). Przyczyny: stres, lęk, bezsenność, OSA. Leczenie:…
Ashwagandha (Withania somnifera) to adaptogen z ajurwedy. Standaryzowany ekstrakt KSM-66 w dawce 300–600 mg/d obniża kortyzol o 20–30%. Przeciwwskazana w Hashimoto i…
Melatonina to hormon wytwarzany przez szyszynkę z serotoniny, regulujący rytm dobowy. Suplementacja 0,3–5 mg pomaga w jet lag, DSPS i u osób…
Kortyzol to glikokortykosteroid wydzielany przez korę nadnerczy w odpowiedzi na stres. Ma rytm dobowy ze szczytem rano i minimum o północy. Przewlekłe…
Reverse dieting to stopniowe zwiększanie spożycia kalorii (typowo +50-100 kcal/tydzień) po dłuższym okresie deficytu, w celu odbudowy metabolizmu, minimalizacji nadmiernego przyrostu tłuszczu…