Pojęcia z medycyny snu i psychiatrii behawioralnej — kortyzol, melatonina, GABA, bezsenność, paraliż senny, wypalenie.
Chronotyp to indywidualna preferencja pory snu sterowana genetycznie. Skowronek (25% populacji), sowa (25%), typ pośredni (50%). Niedopasowanie pracy = social jet lag,…
Wypalenie zawodowe (burnout) to syndrom z chronicznego stresu zawodowego, sklasyfikowany w ICD-11 jako QD85. Trzy wymiary: wyczerpanie emocjonalne, depersonalizacja, obniżona skuteczność. Częstość…
GABA to główny neuroprzekaźnik hamujący OUN. Receptory GABA-A i GABA-B. Agoniści to benzodiazepiny, Z-leki, etanol. Suplementacja doustna jest dyskusyjna (BBB).
Paraliż senny to krótkotrwała niezdolność do poruszenia się i mówienia w trakcie zasypiania lub budzenia, z zachowaną świadomością. Spowodowany utrzymującą się atonią…
Bruksizm to mimowolne zgrzytanie zębami lub zaciskanie szczęk. Występuje w nocy (BS) lub w dzień (BD). Przyczyny: stres, lęk, bezsenność, OSA. Leczenie:…
Ashwagandha (Withania somnifera) to adaptogen z ajurwedy. Standaryzowany ekstrakt KSM-66 w dawce 300–600 mg/d obniża kortyzol o 20–30%. Przeciwwskazana w Hashimoto i…
Melatonina to hormon wytwarzany przez szyszynkę z serotoniny, regulujący rytm dobowy. Suplementacja 0,3–5 mg pomaga w jet lag, DSPS i u osób…
Kortyzol to glikokortykosteroid wydzielany przez korę nadnerczy w odpowiedzi na stres. Ma rytm dobowy ze szczytem rano i minimum o północy. Przewlekłe…