129 haseł — definicje, dawki, niedobory, interakcje. Wszystkie weryfikowane medycznie przez naszych ekspertów.
Paraliż senny to krótkotrwała niezdolność do poruszenia się i mówienia w trakcie zasypiania lub budzenia, z zachowaną świadomością. Spowodowany utrzymującą się atonią…
Bruksizm to mimowolne zgrzytanie zębami lub zaciskanie szczęk. Występuje w nocy (BS) lub w dzień (BD). Przyczyny: stres, lęk, bezsenność, OSA. Leczenie:…
Ashwagandha (Withania somnifera) to adaptogen z ajurwedy. Standaryzowany ekstrakt KSM-66 w dawce 300–600 mg/d obniża kortyzol o 20–30%. Przeciwwskazana w Hashimoto i…
Melatonina to hormon wytwarzany przez szyszynkę z serotoniny, regulujący rytm dobowy. Suplementacja 0,3–5 mg pomaga w jet lag, DSPS i u osób…
Kortyzol to glikokortykosteroid wydzielany przez korę nadnerczy w odpowiedzi na stres. Ma rytm dobowy ze szczytem rano i minimum o północy. Przewlekłe…
Reverse dieting to stopniowe zwiększanie spożycia kalorii (typowo +50-100 kcal/tydzień) po dłuższym okresie deficytu, w celu odbudowy metabolizmu, minimalizacji nadmiernego przyrostu tłuszczu…
Recompozycja (body recomposition) to stan, w którym organizm jednocześnie traci tłuszcz i zyskuje masę mięśniową. Występuje głównie u nowicjuszy treningowych, osób powracających…
Set point theory zakłada, że organizm broni biologicznie zaprogramowanej masy ciała przez homeostazę leptynowo-hipothalamiczną. W praktyce: settling point model lepiej tłumaczy fluktuacje…
Diet break to 7-14 dni jedzenia na poziomie podtrzymania (TDEE) w trakcie długofalowej diety redukcyjnej. Cel: częściowy reset termogenezy adaptacyjnej i leptyny,…
Refeed day to zaplanowany 1 dzień w deficycie kalorycznym, w którym zwiększa się spożycie węglowodanów do poziomu podtrzymania (TDEE). Cel: chwilowe podniesienie…
NEAT (Non-Exercise Activity Thermogenesis) to energia spalana w aktywności poza treningiem: chodzenie, wstawanie, fidgeting, gestykulacja, codzienne czynności. Może stanowić 15-30% TDEE —…
Termogeneza adaptacyjna (metabolic adaptation) to fizjologiczne obniżenie zapotrzebowania energetycznego o 10-25% w trakcie deficytu kalorycznego — efekt obronny ewolucyjny chroniący przed głodem.…
TDEE (Total Daily Energy Expenditure) to suma wszystkich kilokalorii spalanych w ciągu doby — podstawowej przemiany materii (BMR), termogenezy poposiłkowej (TEF), aktywności…
Liraglutyd to analog GLP-1 o krótszym okresie działania (półtrwanie ~13 godzin, podawany codziennie podskórnie). Preparaty: Victoza (cukrzyca t2, dawki 0,6-1,8 mg/dobę) i…
Semaglutyd to długo działający analog GLP-1 (glucagon-like peptide-1) — receptury Ozempic (cukrzyca, dawki 0,25-2 mg/tydz.), Wegovy (otyłość, 2,4 mg/tydz.) i Rybelsus (doustny).…