108 haseł — definicje, dawki, niedobory, interakcje. Wszystkie weryfikowane medycznie przez naszych ekspertów.
Recompozycja (body recomposition) to stan, w którym organizm jednocześnie traci tłuszcz i zyskuje masę mięśniową. Występuje głównie u nowicjuszy treningowych, osób powracających…
Set point theory zakłada, że organizm broni biologicznie zaprogramowanej masy ciała przez homeostazę leptynowo-hipothalamiczną. W praktyce: settling point model lepiej tłumaczy fluktuacje…
Diet break to 7-14 dni jedzenia na poziomie podtrzymania (TDEE) w trakcie długofalowej diety redukcyjnej. Cel: częściowy reset termogenezy adaptacyjnej i leptyny,…
Refeed day to zaplanowany 1 dzień w deficycie kalorycznym, w którym zwiększa się spożycie węglowodanów do poziomu podtrzymania (TDEE). Cel: chwilowe podniesienie…
NEAT (Non-Exercise Activity Thermogenesis) to energia spalana w aktywności poza treningiem: chodzenie, wstawanie, fidgeting, gestykulacja, codzienne czynności. Może stanowić 15-30% TDEE —…
Termogeneza adaptacyjna (metabolic adaptation) to fizjologiczne obniżenie zapotrzebowania energetycznego o 10-25% w trakcie deficytu kalorycznego — efekt obronny ewolucyjny chroniący przed głodem.…
TDEE (Total Daily Energy Expenditure) to suma wszystkich kilokalorii spalanych w ciągu doby — podstawowej przemiany materii (BMR), termogenezy poposiłkowej (TEF), aktywności…
Liraglutyd to analog GLP-1 o krótszym okresie działania (półtrwanie ~13 godzin, podawany codziennie podskórnie). Preparaty: Victoza (cukrzyca t2, dawki 0,6-1,8 mg/dobę) i…
Semaglutyd to długo działający analog GLP-1 (glucagon-like peptide-1) — receptury Ozempic (cukrzyca, dawki 0,25-2 mg/tydz.), Wegovy (otyłość, 2,4 mg/tydz.) i Rybelsus (doustny).…
Metformina (1,1-dimetylobiguanid) to pochodna roślinna z rośliny Galega officinalis, stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2 od 1957 roku. Pozostaje lekiem pierwszego wyboru…
GLP-1 (Glucagon-Like Peptide 1) to naturalny hormon jelitowy wytwarzany przez komórki L jelita w odpowiedzi na pokarm. Działa krótko — w ciągu…
SGLT2 (Sodium-Glucose Cotransporter 2) to białko transportujące glukozę z moczu pierwotnego z powrotem do krwi w nerkach. Inhibitory SGLT2 (flozyny) — empagliflozyna,…
CGM (Continuous Glucose Monitor) to mały sensor naklejany na skórę ramienia lub brzucha, który mierzy stężenie glukozy w płynie tkankowym co 1–5…
Fruktozamina to glikowana albumina osocza — produkt nieenzymatycznej reakcji glukozy z białkami krwi (głównie albuminą). W odróżnieniu od hemoglobiny glikowanej (HbA1c), która…
HbA1c (hemoglobina glikowana, A1c) to forma hemoglobiny z trwale przyłączoną glukozą — efekt nieenzymatycznej reakcji glikacji, która zachodzi samoistnie w miarę, jak…