Kalkulator HOMA-IR pomaga ocenić wrażliwość na insulinę na podstawie pomiaru glukozy i insuliny na czczo. To podstawowe narzędzie diagnostyczne insulinooporności w praktyce klinicznej. Wzór: HOMA-IR = (glukoza × insulina) / 405 dla glukozy w mg/dl.
Jak prawidłowo wykonać badanie
- Na czczo 12 godzin - woda OK, ale bez kawy, bez słodzonych napojów
- Bez wysiłku 24h przed (mięśnie zużywają glukozę)
- Bez stresu w dniu badania
- Brak infekcji ani świeżego zawału (sztucznie podnoszą)
- Bez biotyny 72h przed (zafałszowuje insulinę)
- Pora poranna 7:00-9:00 (najmniejsze wahania dobowe)
Interpretacja wyniku
- < 1,0 - optymalna wrażliwość insulinowa
- 1,0-2,0 - prawidłowa wrażliwość insulinowa
- 2,0-2,5 - wczesna insulinooporność (granica polska wg PTE)
- 2,5-4,0 - istotna insulinooporność, wymaga interwencji
- 4,0-6,0 - wysoka, ryzyko cukrzycy typu 2
- > 6,0 - bardzo wysoka, pilna konsultacja diabetologa
Co zrobić przy nieprawidłowym wyniku
HOMA-IR > 2,0 wskazuje insulinooporność i powinno być zinterpretowane przez lekarza w kontekście pełnego obrazu (lipidogram, HbA1c, ALT/AST, talia, BMI, objawy). Patrz pełny przewodnik: Insulinooporność - objawy, diagnoza, leczenie.
Ograniczenia kalkulatora
HOMA-IR ma ograniczenia: (1) mierzy IO podstawową, nie poposiłkową - w wczesnej IO OGTT może być bardziej miarodajny, (2) u pacjentów z zaawansowaną cukrzycą t2 (niska insulina endogenna) wynik bywa fałszywie niski, (3) u pacjentów leczonych insuliną wynik jest niewiarygodny. Wynik kalkulatora jest orientacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarza.
Powiązane
HOMA-IR (wskaźnik insulinooporności)
HOMA-IR (Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance) to wskaźnik insulinooporności obliczany na podstawie glukozy i insuliny na czczo. Opracowany przez Matthews i wsp. (1985), jest najczęściej używanym narzędziem diagnostycznym IO w praktyce klinicznej. Prosty, tani, dostępny w każdym laboratorium.
Wzór
HOMA-IR = (glukoza na czczo [mg/dl] × insulina na czczo [mIU/l]) / 405
Lub w jednostkach SI:
HOMA-IR = (glukoza [mmol/l] × insulina [mIU/l]) / 22,5
Przelicz online: Kalkulator HOMA-IR.
Interpretacja wyniku
- < 1,0 - optymalna wrażliwość insulinowa
- 1,0-2,0 - prawidłowa wrażliwość insulinowa
- > 2,0 - insulinooporność (granica polska, PTE; w innych krajach > 2,5)
- > 4,0 - istotna IO, wysokie ryzyko cukrzycy typu 2
- > 6,0 - bardzo wysoka IO
Uwaga: HOMA-IR > 2,0 z prawidłową glikemią = „wczesne ostrzeżenie” - trzustka jeszcze radzi, ale obciążenie hiperinsulinemiczne już istnieje.
Jak prawidłowo zrobić badanie
- Na czczo 12 godzin - żadnego jedzenia ani słodzonych napoi (woda OK)
- Bez stresu - stres podnosi glukozę i kortyzol
- Bez wysiłku fizycznego w dniu poprzedzającym (mięśnie zużywają glukozę przez 12-24h)
- Dieta normalna 3 dni przed (nie low-carb, nie keto - zmienia tymczasowo wartości)
- Bez infekcji, ostrego stresu, świeżego zawału (sztucznie podwyższają)
- Pora poranna - przed 9:00 (najmniejsze wahania)
- Suplementacja biotyną: odstaw 72h przed (zafałszowuje insulinę)
Ograniczenia HOMA-IR
- Mierzy IO w stanie podstawowym, nie poposiłkowym (OGTT lepszy dla wczesnej IO)
- U pacjentów z zaawansowaną cukrzycą t2 (niewydolność trzustki, niska insulina) HOMA-IR może być fałszywie niski
- U pacjentów leczonych insuliną - niewskazany (wynik bezsensowny)
- Wahania międzylaboratoryjne pomiaru insuliny - przy seryjnych badaniach lepiej w tym samym labie
Co robić przy HOMA-IR > 2,0
- Konsultacja lekarza (internista lub endokrynolog) - pełna ocena
- Dodatkowe badania: HbA1c, lipidogram, ALT/AST, kreatynina, TSH, witamina D
- OGTT jeśli istnieją czynniki ryzyka cukrzycy
- Pomiar talia i obliczenie BMI
- Dieta low-IG + ruch 150 min/tydz + redukcja masy 5-10%
- Powtórzenie HOMA-IR po 3-6 mies. żeby ocenić skuteczność interwencji
Patrz pełny przewodnik: Insulinooporność - objawy, diagnoza, leczenie.