Zdrowie jelit i mikrobiom to sekcja o codziennej pracy układu pokarmowego - i o tym, co robić, gdy przestaje ona działać przewidywalnie. Poniżej znajdziesz przewodniki po najczęstszych dolegliwościach, a w tym wstępie zebraliśmy materiały uzupełniające, które nie mieszczą się na liście wpisów: hasła słownika, kalkulatory i teksty z pokrewnych działów.
Diagnostyka. Zanim pojawi się rozpoznanie, zwykle są badania: test oddechowy w kierunku SIBO, próby wątrobowe oraz pojedyncze markery, takie jak ALP. Ryzyko stłuszczenia i włóknienia wątroby pozwalają wstępnie oszacować kalkulatory FLI oraz FIB-4 - mają charakter przesiewowy i nie zastępują diagnozy lekarskiej.
Nietolerancje i dieta. Osobne przewodniki opisują celiakię, nietolerancję laktozy i nietolerancję fruktozy, a samo pojęcie glutenu wyjaśniamy w słowniku. Przy dolegliwościach czynnościowych najczęściej wraca dieta FODMAP, a przy zarzucaniu treści żołądkowej - dieta przy refluksie.
Wątroba. Stłuszczenie wątroby (NAFLD/MASLD) omawiamy w osobnym przewodniku, samo pojęcie - w haśle steatoza wątroby, a stronę praktyczną w tekście o tym, co jeść na wątrobę. Rolę choliny opisujemy oddzielnie.
Mikrobiom i suplementacja. Czym różnią się probiotyki, prebiotyki i synbiotyki, jak wybrać probiotyk, czym jest dysbioza jelitowa, butyrat oraz oś jelitowo-mózgowa - a także dlaczego SIBO bywa mylące, dając objawy skórne i neurologiczne.
Dieta lekkostrawna (łatwostrawna) - na czym polega, zasady, co jeść i czego unikać (tabela), techniki przygotowania potraw i przykładowy jadłospis. Wsparcie żywieniowe przy zapaleniu żołądka, wrzodach, refluksie, chorobie uchyłkowej i w rekonwalescencji.
Zapalenie żołądka (nieżyt, zapalenie błony śluzowej żołądka) - ostre i przewlekłe: przyczyny (Helicobacter pylori, NLPZ, alkohol, podłoże autoimmunologiczne), objawy, różnica od wrzodu, diagnostyka, powikłania (metaplazja i rak żołądka, niedobór B12) oraz leczenie i dieta lekkostrawna.
Przełyk Barretta - metaplazja jelitowa jako powikłanie przewlekłego refluksu: objawy, rozpoznanie w gastroskopii z biopsją (klasyfikacja praska, protokół Seattle), ryzyko gruczolakoraka przełyku, znaczenie dysplazji oraz nadzór i leczenie (IPP, ablacja).
Uchyłki jelita grubego - różnica między uchyłkowatością, chorobą uchyłkową a zapaleniem uchyłków: objawy, przyczyny, diagnostyka (TK, kolonoskopia), leczenie (antybiotyki wybiórczo) i dieta bogatobłonnikowa. Obalony mit orzechów i pestek.
Krew utajona w kale - test przesiewowy raka jelita grubego: test immunochemiczny FIT (bez diety) a gwajakolowy, przygotowanie, interpretacja wyniku dodatniego i ujemnego oraz kiedy wykonać badanie.
Kalprotektyna w kale - marker stanu zapalnego jelit: normy (poniżej 50 µg/g), wynik graniczny i podwyższony, interpretacja, różnicowanie IBD od IBS, wskazania i jak się przygotować do badania.
Gastroskopia (panendoskopia, EGD) - badanie przełyku, żołądka i dwunastnicy: wskazania, objawy alarmowe, przygotowanie (na czczo 6 h/4 h), przebieg, znieczulenie, biopsja i test na Helicobacter pylori, wyniki i powikłania.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) - objawy, różnica wobec choroby Crohna, diagnostyka, leczenie (mesalazyna, leki biologiczne, kolektomia) oraz ryzyko raka i nadzór onkologiczny.
Choroba Leśniowskiego-Crohna - przewlekła choroba zapalna jelit: objawy, różnica wobec WZJG, diagnostyka (kolonoskopia, kalprotektyna), leczenie (immunosupresja, biologiczne, chirurgia) i dieta.
Helicobacter pylori - bakteria żołądka, najczęstsza przyczyna wrzodów i przewlekłego zapalenia żołądka. Objawy, diagnostyka (test oddechowy, antygen w kale), leczenie eradykacyjne (terapia poczwórna z bizmutem) i kontrola.
Polipy jelita grubego to ograniczone uwypuklenia błony śluzowej wyrastające do światła jelita, które u większości osób przez lata nie dają żadnych objawów. Mają one ogromne znaczenie dla profilaktyki…
Kamica żółciowa to jedna z najczęstszych chorób układu pokarmowego - szacuje się, że dotyczy znacznego odsetka dorosłych, choć u wielu osób przez całe życie przebiega bezobjawowo. Polega na…
Kolonoskopia to jedno z najważniejszych badań w gastroenterologii i zarazem najskuteczniejsze narzędzie wczesnego wykrywania raka jelita grubego - drugiego pod względem częstości nowotworu złośliwego w Polsce, z ponad…
Hemoroidy to jeden z najczęstszych i jednocześnie najbardziej wstydliwych problemów zdrowotnych - szacuje się, że objawowa choroba hemoroidalna dotyka znacznej części dorosłej populacji, a jej częstość rośnie z…
Wrzody żołądka to jedno z najczęstszych przewlekłych schorzeń przewodu pokarmowego. Wbrew obiegowej opinii w większości przypadków nie są wynikiem stresu ani „nerwów”, lecz konkretnej, dobrze poznanej przyczyny -…