Zdrowie jelit i mikrobiom to sekcja o codziennej pracy układu pokarmowego — i o tym, co robić, gdy przestaje ona działać przewidywalnie. Poniżej znajdziesz przewodniki po najczęstszych dolegliwościach, a w tym wstępie zebraliśmy materiały uzupełniające, które nie mieszczą się na liście wpisów: hasła słownika, kalkulatory i teksty z pokrewnych działów.
Diagnostyka. Zanim pojawi się rozpoznanie, zwykle są badania: test oddechowy w kierunku SIBO, próby wątrobowe oraz pojedyncze markery, takie jak ALP. Ryzyko stłuszczenia i włóknienia wątroby pozwalają wstępnie oszacować kalkulatory FLI oraz FIB-4 — mają charakter przesiewowy i nie zastępują diagnozy lekarskiej.
Nietolerancje i dieta. Osobne przewodniki opisują celiakię, nietolerancję laktozy i nietolerancję fruktozy, a samo pojęcie glutenu wyjaśniamy w słowniku. Przy dolegliwościach czynnościowych najczęściej wraca dieta FODMAP, a przy zarzucaniu treści żołądkowej — dieta przy refluksie.
Wątroba. Stłuszczenie wątroby (NAFLD/MASLD) omawiamy w osobnym przewodniku, samo pojęcie — w haśle steatoza wątroby, a stronę praktyczną w tekście o tym, co jeść na wątrobę. Rolę choliny opisujemy oddzielnie.
Mikrobiom i suplementacja. Czym różnią się probiotyki, prebiotyki i synbiotyki, jak wybrać probiotyk, czym jest dysbioza jelitowa, butyrat oraz oś jelitowo-mózgowa — a także dlaczego SIBO bywa mylące, dając objawy skórne i neurologiczne.
Kalprotektyna w kale — marker stanu zapalnego jelit: normy (poniżej 50 µg/g), wynik graniczny i podwyższony, interpretacja, różnicowanie IBD od IBS, wskazania i jak się przygotować do badania.
Gastroskopia (panendoskopia, EGD) — badanie przełyku, żołądka i dwunastnicy: wskazania, objawy alarmowe, przygotowanie (na czczo 6 h/4 h), przebieg, znieczulenie, biopsja i test na Helicobacter pylori, wyniki i powikłania.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) — objawy, różnica wobec choroby Crohna, diagnostyka, leczenie (mesalazyna, leki biologiczne, kolektomia) oraz ryzyko raka i nadzór onkologiczny.
Choroba Leśniowskiego-Crohna — przewlekła choroba zapalna jelit: objawy, różnica wobec WZJG, diagnostyka (kolonoskopia, kalprotektyna), leczenie (immunosupresja, biologiczne, chirurgia) i dieta.
Helicobacter pylori — bakteria żołądka, najczęstsza przyczyna wrzodów i przewlekłego zapalenia żołądka. Objawy, diagnostyka (test oddechowy, antygen w kale), leczenie eradykacyjne (terapia poczwórna z bizmutem) i kontrola.
Polipy jelita grubego to ograniczone uwypuklenia błony śluzowej wyrastające do światła jelita, które u większości osób przez lata nie dają żadnych objawów. Mają one ogromne znaczenie dla profilaktyki onkologicznej, ponieważ część z nich — zwłaszcza tak zwane gruczolaki — stanowi zmiany przedrakowe, z których po wielu latach może rozwinąć się rak jelita grubego. Dobra wiadomość…
Kamica żółciowa to jedna z najczęstszych chorób układu pokarmowego — szacuje się, że dotyczy znacznego odsetka dorosłych, choć u wielu osób przez całe życie przebiega bezobjawowo. Polega na tworzeniu się złogów (kamieni) w pęcherzyku żółciowym lub w drogach żółciowych. Kiedy kamień zablokuje odpływ żółci, pojawia się charakterystyczny, bardzo silny ból określany jako kolka żółciowa. W…
Kolonoskopia to jedno z najważniejszych badań w gastroenterologii i zarazem najskuteczniejsze narzędzie wczesnego wykrywania raka jelita grubego — drugiego pod względem częstości nowotworu złośliwego w Polsce, z ponad 18 000 nowych rozpoznań rocznie. Dla wielu osób samo słowo budzi niepokój, najczęściej z powodu przygotowania, a nie samego badania. Tymczasem dobrze przeprowadzona kolonoskopia jest bezpieczna, trwa zwykle…
Hemoroidy to jeden z najczęstszych i jednocześnie najbardziej wstydliwych problemów zdrowotnych — szacuje się, że objawowa choroba hemoroidalna dotyka znacznej części dorosłej populacji, a jej częstość rośnie z wiekiem. Mimo że dolegliwość jest powszechna, wiele osób zwleka z konsultacją lekarską przez skrępowanie, co bywa niebezpieczne: krwawienie z odbytu nie zawsze oznacza hemoroidy i może być…
Wrzody żołądka to jedno z najczęstszych przewlekłych schorzeń przewodu pokarmowego. Wbrew obiegowej opinii w większości przypadków nie są wynikiem stresu ani „nerwów”, lecz konkretnej, dobrze poznanej przyczyny — przede wszystkim zakażenia bakterią Helicobacter pylori oraz stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Dobra wiadomość jest taka, że choroba wrzodowa jest dziś w pełni uleczalna: właściwa diagnostyka i celowane…
Niestrawność, czyli z medycznego punktu widzenia dyspepsja, to jedna z najczęstszych dolegliwości górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pod tym pojęciem kryje się zespół objawów odczuwanych w okolicy nadbrzusza – ból, pieczenie, uczucie pełności po posiłku czy wczesne nasycenie. Szacuje się, że objawy dyspeptyczne dotyczą znacznej części dorosłej populacji, a u wielu osób mają charakter przewlekły i…
Refluks to potoczna nazwa zjawiska, w którym treść żołądkowa — głównie kwas solny, czasem także żółć i enzymy trawienne — cofa się z żołądka do przełyku. Sam refluks w niewielkim nasileniu jest fizjologią: każdy z nas miewa epizody cofania, zwłaszcza po obfitym posiłku, i zwykle nie powoduje to żadnych dolegliwości. Problem zaczyna się wtedy, gdy…
Biegunka (potocznie rozwolnienie) to jeden z najczęstszych objawów ze strony układu pokarmowego — niemal każdy doświadcza jej kilkukrotnie w ciągu życia. W większości przypadków jest łagodna i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, jednak bywa też sygnałem poważniejszej choroby. W tym przewodniku wyjaśniamy, czym dokładnie jest biegunka, jak długo trwa, jakie są jej przyczyny oraz…
Zaparcia to jeden z najczęstszych problemów trawiennych, z którym mierzy się populacja krajów rozwiniętych — szacuje się, że dotyczą one nawet kilkunastu procent dorosłych, częściej kobiet i osób starszych. Choć rzadko bywają groźne, potrafią znacząco obniżać komfort życia, powodować ból brzucha, wzdęcia i frustrację. W tym przewodniku tłumaczymy, czym dokładnie są zaparcia z punktu widzenia…
Wzdęcia to jeden z najczęstszych powodów, dla których pacjenci zgłaszają się do dietetyka i gastroenterologa. Uczucie rozpierania, napięcia i „balonu” w jamie brzusznej potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie, mimo że samo w sobie najczęściej nie jest groźne. Problem w tym, że pod jednym potocznym hasłem kryją się trzy różne zjawiska, które mają odmienne przyczyny i…