Zdrowie jelit i mikrobiom

Kamica żółciowa to jedna z najczęstszych chorób układu pokarmowego — szacuje się, że dotyczy znacznego odsetka dorosłych, choć u wielu osób przez całe życie przebiega bezobjawowo. Polega na tworzeniu się złogów (kamieni) w pęcherzyku żółciowym lub w drogach żółciowych. Kiedy kamień zablokuje odpływ żółci, pojawia się charakterystyczny, bardzo silny ból określany jako kolka żółciowa. W…

Kolonoskopia to jedno z najważniejszych badań w gastroenterologii i zarazem najskuteczniejsze narzędzie wczesnego wykrywania raka jelita grubego — drugiego pod względem częstości nowotworu złośliwego w Polsce, z ponad 18 000 nowych rozpoznań rocznie. Dla wielu osób samo słowo budzi niepokój, najczęściej z powodu przygotowania, a nie samego badania. Tymczasem dobrze przeprowadzona kolonoskopia jest bezpieczna, trwa zwykle…

Hemoroidy to jeden z najczęstszych i jednocześnie najbardziej wstydliwych problemów zdrowotnych — szacuje się, że objawowa choroba hemoroidalna dotyka znacznej części dorosłej populacji, a jej częstość rośnie z wiekiem. Mimo że dolegliwość jest powszechna, wiele osób zwleka z konsultacją lekarską przez skrępowanie, co bywa niebezpieczne: krwawienie z odbytu nie zawsze oznacza hemoroidy i może być…

Wrzody żołądka to jedno z najczęstszych przewlekłych schorzeń przewodu pokarmowego. Wbrew obiegowej opinii w większości przypadków nie są wynikiem stresu ani „nerwów”, lecz konkretnej, dobrze poznanej przyczyny — przede wszystkim zakażenia bakterią Helicobacter pylori oraz stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Dobra wiadomość jest taka, że choroba wrzodowa jest dziś w pełni uleczalna: właściwa diagnostyka i celowane…

Niestrawność, czyli z medycznego punktu widzenia dyspepsja, to jedna z najczęstszych dolegliwości górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pod tym pojęciem kryje się zespół objawów odczuwanych w okolicy nadbrzusza – ból, pieczenie, uczucie pełności po posiłku czy wczesne nasycenie. Szacuje się, że objawy dyspeptyczne dotyczą znacznej części dorosłej populacji, a u wielu osób mają charakter przewlekły i…

Refluks to potoczna nazwa zjawiska, w którym treść żołądkowa — głównie kwas solny, czasem także żółć i enzymy trawienne — cofa się z żołądka do przełyku. Sam refluks w niewielkim nasileniu jest fizjologią: każdy z nas miewa epizody cofania, zwłaszcza po obfitym posiłku, i zwykle nie powoduje to żadnych dolegliwości. Problem zaczyna się wtedy, gdy…

Biegunka (potocznie rozwolnienie) to jeden z najczęstszych objawów ze strony układu pokarmowego — niemal każdy doświadcza jej kilkukrotnie w ciągu życia. W większości przypadków jest łagodna i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, jednak bywa też sygnałem poważniejszej choroby. W tym przewodniku wyjaśniamy, czym dokładnie jest biegunka, jak długo trwa, jakie są jej przyczyny oraz…

Zaparcia to jeden z najczęstszych problemów trawiennych, z którym mierzy się populacja krajów rozwiniętych — szacuje się, że dotyczą one nawet kilkunastu procent dorosłych, częściej kobiet i osób starszych. Choć rzadko bywają groźne, potrafią znacząco obniżać komfort życia, powodować ból brzucha, wzdęcia i frustrację. W tym przewodniku tłumaczymy, czym dokładnie są zaparcia z punktu widzenia…

Wzdęcia to jeden z najczęstszych powodów, dla których pacjenci zgłaszają się do dietetyka i gastroenterologa. Uczucie rozpierania, napięcia i „balonu” w jamie brzusznej potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie, mimo że samo w sobie najczęściej nie jest groźne. Problem w tym, że pod jednym potocznym hasłem kryją się trzy różne zjawiska, które mają odmienne przyczyny i…

Zgaga to jeden z najczęstszych objawów ze strony układu pokarmowego — opisuje się ją jako uczucie pieczenia lub palenia za mostkiem, które często promieniuje ku górze, w stronę gardła. Powstaje, gdy kwaśna treść żołądka cofa się do przełyku i podrażnia jego delikatną błonę śluzową. Sporadyczna zgaga po ciężkim posiłku jest zwykle nieszkodliwa i dotyczy niemal…

Mikrobiom jelitowy to ekosystem ~38 bilionów drobnoustrojów (bakterii, archeonów, grzybów, wirusów i pierwotniaków) zasiedlających przewód pokarmowy człowieka — z najwyższą gęstością w okrężnicy. Łączna masa tych organizmów wynosi około 1,5–2 kg, a ich zbiorczy zestaw genów (właściwy mikrobiom) jest ~150 razy większy niż cały ludzki genom. Liczba komórek bakteryjnych jest zbliżona do liczby komórek ludzkich…

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth, przerost bakteryjny jelita cienkiego) to stan, w którym bakterie typowe dla okrężnicy zasiedlają jelito cienkie w nadmiernej liczbie, zaburzając trawienie i wchłanianie składników odżywczych. Fizjologicznie jelito cienkie zawiera bardzo mało drobnoustrojów (poniżej 10³ CFU/ml), ponieważ kwas solny, enzymy trzustkowe, żółć i sprawna motoryka jelitowa skutecznie hamują ich namnażanie. Gdy te…

IBS (zespół jelita drażliwego, ang. irritable bowel syndrome) to jedno z najczęstszych czynnościowych zaburzeń jelitowych — dotyka 5–15% populacji globalnie, w Polsce szacunkowo 10–12% dorosłych. Choroba charakteryzuje się przewlekłym bólem brzucha powiązanym ze zmianą rytmu wypróżnień, bez uchwytnej przyczyny organicznej (zapalenia, nowotworu, uszkodzenia strukturalnego). Nie jest tożsama z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) — nie powoduje…

FODMAP (Fermentable Oligo-, Di-, Mono-saccharides And Polyols) to grupa krótko­łańcuchowych, fermentowalnych węglowodanów, które u osób z nadwrażliwym jelitem wywołują dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Dieta low-FODMAP — opracowana przez Monash University w Australii (Halmos i wsp., 2014) — jest dziś złotym standardem dietetycznym w zespole jelita drażliwego (IBS). Badania pokazują, że objawy poprawiają się u 50–80% pacjentów stosujących…