FIB-4 (Fibrosis-4 Index) to nieinwazyjny wskaźnik oceniający prawdopodobieństwo zaawansowanego włóknienia wątroby. Obliczany z wieku, AST, ALT i liczby płytek krwi — wszystkich rutynowo dostępnych badań. Stanowi pierwszą linię stratifikacji u pacjentów z MASLD przed kierowaniem na FibroScan lub biopsję.
[gaca_calc calc_type=”fib4″]
O kalkulatorze FIB-4
FIB-4 został opracowany w 2006 r. dla pacjentów z koinfekcją HIV/HCV (Sterling), później zwalidowany w MASLD, HBV, alkoholowym uszkodzeniu wątroby. Należy do nieinwazyjnych wskaźników włóknienia obok APRI, NAFLD Fibrosis Score (NFS) i ELF panel.
Wzór
FIB-4 = (Wiek [lata] × AST [U/l]) / (Płytki krwi [10⁹/L] × √ALT [U/l])
Interpretacja wyniku
| FIB-4 | Interpretacja | Działanie |
|---|---|---|
| < 1,30 | Niskie ryzyko zaawansowanego włóknienia (NPV ~95%) | Powtórzenie za 2-3 lata; modyfikacja stylu życia |
| 1,30 – 2,67 | Niepewne (strefa szara) | Wskazany FibroScan lub ELF panel |
| > 2,67 | Wysokie ryzyko zaawansowanego włóknienia (PPV ~65%) | Pilna konsultacja hepatologiczna, FibroScan/biopsja |
Ograniczenia FIB-4
- Wiek >65 lat — naturalna spadek płytek + wzrost AST zawyża FIB-4. U starszych próg górny dostosowuje się do >2,0 (zamiast 2,67).
- Małopłytkowość z innych przyczyn (leki, marskość niewątrobowa) zawyża wynik.
- Niedostosowany dla pediatrii.
- U pacjentów z prawidłowym ALT/AST w MASLD może niedoszacowywać włóknienia.
Kiedy FIB-4 jest najbardziej pomocny
- Skrining włóknienia w MASLD u pacjentów z cukrzycą t2, otyłością, zespołem metabolicznym
- Po wykryciu nieprawidłowych prób wątrobowych — orientacyjna stratyfikacja
- Monitoring odpowiedzi na leczenie (zmiana diety, semaglutyd)
- Decyzja czy kierować do hepatologa (FIB-4 >1,3) vs prowadzić w POZ
Co zrobić z wynikiem FIB-4 > 1,3
- FibroScan (transient elastography) — pomiar sztywności wątroby w kPa
- ELF panel — hyaluronic acid + PIIINP + TIMP-1 (badanie z krwi, panel włóknienia)
- MR-Elastografia — najdokładniejsze, ale drogie i mniej dostępne
- Konsultacja hepatologa — często łączenie 2 metod (FibroScan + ELF) dla potwierdzenia F3-F4
Alternatywne kalkulatory nieinwazyjne
- APRI — (AST × 100) / Płytki; punkt odcięcia >1,0 = zaawansowane włóknienie
- NFS (NAFLD Fibrosis Score) — zawiera wiek, BMI, hiperglikemię, albuminę, ALT/AST, płytki
- FLI (Fatty Liver Index) — ocenia stłuszczenie (nie włóknienie); komplementarny z FIB-4
Źródła
- Sterling RK, et al. Development of a simple noninvasive index to predict significant fibrosis in patients with HIV/HCV coinfection. Hepatology. 2006
- Shah AG, et al. Comparison of noninvasive markers of fibrosis in patients with NAFLD. Clin Gastroenterol Hepatol. 2009
- Rinella ME, et al. AASLD Practice Guidance on NAFLD. Hepatology. 2023
