Dieta FODMAP - pełen przewodnik (fazy, lista produktów, IBS)

Redakcja Zdrowie i Życie

Redakcja Zdrowie i Życie

Opracowanie redakcyjne

calendar_today 20-06-2026
schedule 18 min czytania
Dieta FODMAP - pełen przewodnik (fazy, lista produktów, IBS)

FODMAP (Fermentable Oligo-, Di-, Mono-saccharides And Polyols) to grupa krótko­łańcuchowych, fermentowalnych węglowodanów, które u osób z nadwrażliwym jelitem wywołują dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Dieta low-FODMAP - wywodząca się z badań zespołu Monash University w Australii (Gibson i Shepherd, 2005) - jest według AGA (2022) najlepiej udokumentowaną interwencją dietetyczną w zespole jelita drażliwego (IBS), choć dowody mają ograniczenia: większość badań prowadzono w ośrodkach referencyjnych bez oceny reintrodukcji (Black 2022). W badaniach z grupą kontrolną poprawę zgłasza ok. 40–60% chorych, a przewaga nad tradycyjnymi poradami żywieniowymi bywa niewielka. Wymaga jednak trzech starannie zaplanowanych faz: eliminacji, reintrodukcji i personalizacji. Ten przewodnik omawia mechanizm, grupy produktów, fazy diety, ryzyka i praktyczne wskazówki.

Co to są FODMAP - mechanizm objawów

Skrót FODMAP rozwijamy następująco:

  • Fermentable - fermentowalne przez bakterie jelitowe
  • Oligo-saccharides - oligosacharydy: fruktany i galakto-oligosacharydy (GOS)
  • Di-saccharides - disacharydy: laktoza
  • Mono-saccharides - monosacharydy: fruktoza w nadmiarze
  • And
  • Polyols - poliole: sorbitol, mannitol, ksylitol, maltitol

FODMAP są słabo wchłaniane w jelicie cienkim. Mechanizm objawów jest dwutorowy:

  1. Efekt osmotyczny - nieabsorbowane cząsteczki przyciągają wodę do światła jelita, powodując biegunkę lub rozluźnienie stolca.
  2. Fermentacja w jelicie grubym - bakterie jelitowe rozkładają FODMAP, wytwarzając gazy (wodór, metan, dwutlenek węgla). U osób z IBS, które mają nadwrażliwość trzewną (obniżony próg bólu w jelicie), nawet normalna ilość gazu wywołuje znaczne wzdęcia, skurcze i ból.

Ważne: u zdrowych osób bez nadwrażliwości trzewnej FODMAP z reguły nie powodują objawów lub są minimalne. Dieta low-FODMAP nie jest więc „zdrową dietą dla każdego” - jest strategią terapeutyczną dla osób z konkretnymi dolegliwościami.

5 grup FODMAP - co unikać, a co jest bezpieczne

Poniżej omówienie każdej grupy z przykładami produktów wysokich i niskich w FODMAP (wg Monash University FODMAP app).

1. Fruktany (oligosacharydy)

Fruktany to łańcuchy fruktozy połączone glukozą. Człowiek nie posiada enzymu (fruktanazy) potrzebnego do ich trawienia - trafiają do okrężnicy i ulegają fermentacji.

  • Wysokie w fruktany (unikaj w fazie 1): pszenica, żyto, jęczmień, cebula (nawet w małych ilościach!), czosnek, por, szalotka, karczochy, szparagi, buraki.
  • Niskie w fruktany (wolno): ryż, kasza jaglana, kasza gryczana, owies, komosa ryżowa, ziemniaki, szczypiorek (zielona część - biała zawiera fruktany).

Uwaga praktyczna: Cebula i czosnek to jedne z najczęstszych „ukrytych” źródeł fruktanów - są obecne w gotowych rosołach, sosach, daniach restauracyjnych. Bezpieczną alternatywą jest olej czosnkowy (fruktany nie przechodzą do tłuszczu) oraz zielone części szczypioru.

2. Galakto-oligosacharydy (GOS) - galaktany

GOS (galaktany) to oligosacharydy obecne głównie w roślinach strączkowych. Podobnie jak fruktany - nie są trawione przez enzymy ludzkie.

  • Wysokie w GOS (unikaj w fazie 1): fasola (biała, czarna, kidney), ciecierzyca, soczewica, groch, soja (edamame w dużych ilościach).
  • Niskie w GOS (wolno): tofu twarde (dobrze odsączone - GOS przechodzi do wody), tempeh (fermentacja zmniejsza GOS), konserwy z ciecierzycy i soczewicy dobrze opłukane (część GOS przechodzi do zalewy).

3. Laktoza (disacharydy)

Laktoza to cukier mleczny - disacharyd glukozy i galaktozy. U osób z niedoborem laktazy nie jest trawiona w jelicie cienkim. Więcej o tym mechanizmie: nietolerancja laktozy - pełen przewodnik.

  • Wysokie w laktozę (unikaj w fazie 1): mleko krowie, owcze, kozie; jogurt naturalny; świeże sery (twaróg, ricotta, mozzarella, serek wiejski); lody mleczne.
  • Niskie w laktozę (wolno): bezlaktozowe mleko i jogurt, masło i ghee (śladowe ilości laktozy), twarde dojrzewające sery (parmezan, cheddar, gouda, brie - laktoza przefermentowana podczas dojrzewania), mleko roślinne (owsiane, migdałowe, ryżowe - bez dodatku inuliny).

4. Nadmiar fruktozy (monosacharydy)

Problem nie dotyczy całej fruktozy, lecz fruktozy w nadmiarze nad glukozą (stosunek fruktozy do glukozy > 1:1). Glukoza wspomaga transport fruktozy przez enterocyty - gdy jej brakuje, fruktoza zalega w jelicie. Więcej: nietolerancja fruktozy - FODMAP.

  • Wysokie (unikaj w fazie 1): miód, syrop glukozowo-fruktozowy (HFCS - w napojach, słodyczach, ketchupie), jabłka, gruszki, mango, arbuz, figi, sok owocowy koncentrowany.
  • Niskie (wolno): truskawki, borówki, kiwi, banan (jędrny, lekko niedojrzały; bardzo dojrzały tylko w małej porcji), pomarańcze, winogrona, ananas, syrop klonowy, cukier stołowy (sacharoza - glukoza i fruktoza 1:1).

5. Poliole (alkohole cukrowe)

Poliole (sorbitol, mannitol, ksylitol, maltitol, izomalt) są częściowo wchłaniane w jelicie. Reszta fermentuje lub wywołuje efekt osmotyczny. Występują naturalnie w niektórych owocach i warzywach, a także są dodawane jako słodziki do produktów „bez cukru”.

  • Wysokie w poliole (unikaj w fazie 1): gruszki, jabłka, śliwki, morele, czereśnie, avokado (w dużych ilościach), grzyby (mannitol), kalafior; produkty ze słodzikami „-ol” (guma do żucia, lizaki, cukierki „bez cukru”, niektóre leki syropowe).
  • Niskie w poliole (wolno): marchew, cukinia, papryka, szpinak, sałata, ogórek, dynia; banan, truskawki, borówki, pomarańcza.

Tabela produktów low- i high-FODMAP (przegląd)

Kategoria Low-FODMAP (wolno w fazie 1) High-FODMAP (unikaj w fazie 1)
Warzywa marchew, cukinia, papryka, ogórek, sałata, szpinak, ziemniaki, dynia, pomidory (małe porcje), bakłażan cebula, czosnek, por, kalafior, kapusta, brokuł (duże porcje), szparagi, karczochy, buraki, grzyby
Owoce truskawki, borówki, kiwi, banan (jędrny), pomarańcza, mandarynka, winogrona, ananas jabłka, gruszki, mango, arbuz, śliwki, czereśnie, morele, suszone owoce, sok owocowy
Zboża i skrobie ryż, kasza jaglana, kasza gryczana, płatki owsiane, komosa ryżowa, chleb bezglutenowy (bez inuliny) pszenica, żyto, jęczmień, chleb pszenny, makaron pszenny, kuskus, ciastka, płatki z pszenicą
Białko mięso (kurczak, wołowina, wieprzowina), ryby, jaja, tofu twarde (odsączone), tempeh fasola, ciecierzyca, soczewica, groch, bób (w dużych ilościach)
Nabiał bezlaktozowe mleko i jogurt, masło, ghee, sery twarde (parmezan, cheddar, gouda) mleko krowie/owcze/kozie, jogurt naturalny, twaróg, ricotta, mozzarella, serek wiejski, lody
Słodziki i dodatki cukier (sacharoza), syrop klonowy, stewia, olej, sól, większość przypraw (czyste, bez cebuli/czosnku) miód, HFCS (syrop glukozowo-fruktozowy), sorbitol, mannitol, ksylitol, maltitol, izomalt; gotowe sosy i buliony z cebulą/czosnkiem

Ważne zastrzeżenie: zawartość FODMAP zależy od porcji. Wiele produktów jest „low-FODMAP” w małej porcji, ale przekracza próg przy większej ilości (np. brokuły: ½ szklanki = low, cała głowa = high). Podstawowym źródłem porcji jest aplikacja Monash University FODMAP - regularnie aktualizowana baza danych z konkretnymi gramaturami dla produktów. Statusy i porcje w tabeli i listach pochodzą z ogólnie dostępnych zestawień i nie zostały zweryfikowane w aplikacji w dniu publikacji - sprawdź je w aplikacji.

3 fazy diety low-FODMAP

Dieta low-FODMAP to proces trzyfazowy. Zatrzymanie się na fazie 1 i traktowanie jej jako diety długoterminowej to jeden z najczęstszych błędów - jest niewskazane: w metaanalizie ścisła eliminacja obniżała liczebność Bifidobacterium, a długotrwała restrykcja zwiększa ryzyko niedoborów żywieniowych.

Faza 1: Eliminacja (do 4–6 tygodni)

Całkowite ograniczenie produktów wysokich w FODMAP z wszystkich 5 grup jednocześnie. Celem jest obserwacja, czy objawy ustępują - nie jest to etap do stosowania „na zawsze”. Poprawę zwykle widać w tym czasie, a według AGA (2022) eliminacja nie powinna trwać dłużej niż 4–6 tygodni.

Jeśli po 4–6 tygodniach nie ma poprawy, nie przedłużaj eliminacji: wróć do zwykłego jedzenia i omów z lekarzem inne leczenie. Przyczyną dolegliwości może być coś innego niż IBS (np. SIBO, celiakia, nietolerancja laktozy), dlatego celiakię wyklucza się badaniem krwi jeszcze przed dietą.

Faza 2: Reintrodukcja / challenge (kilka tygodni)

Najważniejszy i najczęściej pomijany etap. Polega na systematycznym, pojedynczym wprowadzaniu grup FODMAP z powrotem - jedna grupa na raz, aby ustalić indywidualną tolerancję. Czas trwania i dawki ustala dietetyk. W typowym schemacie każdą grupę testuje się przez ok. 3 dni, podając rosnące porcje, po czym następuje kilka dni przerwy (washout) na diecie eliminacyjnej. Przykładowy przebieg (to schemat poglądowy, nie zalecenie):

  1. Dzień 1: mała porcja testowego produktu, obserwacja objawów.
  2. Dzień 2: średnia porcja, obserwacja.
  3. Dzień 3: duża porcja, obserwacja.
  4. Kolejne 2–3 dni (washout): powrót do diety eliminacyjnej przed testowaniem następnej grupy.

Przykłady produktów testowych per grupa: laktoza → zwykłe mleko; fruktany → pieczywo pszenne lub cebula; GOS → ciecierzyca z konserwy; fruktoza → miód lub mango; poliole → awokado (sorbitol), grzyby lub kalafior (mannitol).

Wyniki reintrodukcji pozwalają zidentyfikować, które grupy FODMAP faktycznie wywołują objawy u danej osoby - bo nie każdy reaguje na wszystkie grupy jednakowo.

Faza 3: Personalizacja i dieta długoterminowa

Na podstawie wyników fazy 2 pacjent buduje własną, zindywidualizowaną dietę: eliminuje tylko te grupy FODMAP, które wywołują u niego objawy, i w ilościach, które przekraczają jego próg tolerancji. Wszystko inne - wraca do menu. Celem jest dieta jak najmniej restrykcyjna, a jednocześnie skuteczna.

W badaniu 103 chorych po reintrodukcji 57% zgłaszało zadowalającą ulgę objawów w obserwacji długoterminowej, a 82% nadal stosowało dietę w zmodyfikowanej wersji (O’Keeffe 2018). Wiele osób w fazie 3 toleruje produkty, które eliminowali w fazie 1 - np. małe porcje cebuli lub soczewicy z konserwy.

Dla kogo jest dieta low-FODMAP

Dieta low-FODMAP jest rekomendowana przede wszystkim dla osób z:

  • IBS (zespołem jelita drażliwego) - jako interwencja drugiej linii, po podstawowych zaleceniach żywieniowych (wg BDA). W badaniach kontrolowanych poprawę zgłasza ok. 40–60% chorych.
  • Dyspepsją czynnościową - dowody na skuteczność diety są ograniczone i nie ma na ich podstawie rutynowego zalecenia.
  • Nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) - u chorych w remisji z objawami czynnościowymi. W jednym badaniu 4-tygodniowa dieta zwiększyła odsetek osób z ulgą (52% vs 16%), nie wpłynęła na markery zapalenia i obniżyła liczebność niektórych Bifidobacterium (Cox 2020). Najpierw trzeba wykluczyć aktywność choroby, a dietę stosuje się pod nadzorem lekarza i dietetyka.
  • Osobami z potwierdzoną nietolerancją fruktozy lub nietolerancją laktozy jako element szerszej diety eliminacyjnej.

Dieta nie jest przeznaczona dla: dzieci i nastolatków (tylko z dietetykiem), kobiet w ciąży (brak danych, ryzyko niedoborów - decyzja z lekarzem i dietetykiem), osób zagrożonych niedożywieniem i z zaburzeniami odżywiania (restrykcyjność może je nasilać). W każdym przypadku wskazana jest konsultacja dietetyka przeszkolonego w FODMAP.

Skuteczność - co mówią badania

Dieta low-FODMAP jest jedną z najlepiej przebadanych interwencji dietetycznych w IBS:

  • Halmos EP i wsp. (Gastroenterology, 2014) - randomizowane, jednostronnie zaślepione badanie krzyżowe: 30 chorych na IBS i 8 osób zdrowych. Po 21 dniach diety low-FODMAP średnia ocena objawów wynosiła 22,8 mm wobec 44,9 mm na diecie typowej dla Australii (p<0,001). U zdrowych objawy były minimalne.
  • Black CJ i wsp. (Gut, 2022) - sieciowa metaanaliza 13 RCT (944 chorych): dieta low-FODMAP zajęła pierwsze miejsce w rankingu (P-score 0,99) dla globalnych objawów, bólu brzucha, wzdęć i rytmu wypróżnień. W porównaniu z poradami BDA/NICE była lepsza w przypadku wzdęć (RR 0,72); autorzy zaznaczają, że większość badań prowadzono w ośrodkach referencyjnych i nie oceniano wpływu reintrodukcji i personalizacji.
  • Monash University - w obserwacji długoterminowej 103 chorych (O’Keeffe 2018) 61% zgłaszało ulgę po fazie eliminacji, a 57% po reintrodukcji. W amerykańskim RCT w IBS z biegunką adekwatną ulgę zgłosiło 52% osób na diecie low-FODMAP i 41% na zmodyfikowanych poradach NICE, a różnica nie była istotna statystycznie (p=0,31; Eswaran 2016).
  • Wytyczne BDA (British Dietetic Association, 2016 update) - zaliczają dietę low-FODMAP do drugiej linii postępowania w IBS, prowadzonej przez dietetyka, po zwykłych poradach o zdrowym odżywianiu.
  • Wytyczne ACG (2021) i AGA (2022) - ACG rekomenduje ograniczoną w czasie próbę diety low-FODMAP, a AGA wskazuje, że eliminacja nie powinna trwać dłużej niż 4–6 tygodni; bez poprawy dietę należy przerwać.

Wpływ na mikrobiom - ryzyko długoterminowej restrykcji

Dieta low-FODMAP w fazie eliminacyjnej jest z natury niskoprebiotyczna - ogranicza fruktany i GOS, które są pożywką dla korzystnych bakterii jelitowych, w szczególności Bifidobacterium. Mikrobiom jelitowy jest kluczowy dla zdrowia ogólnego, odporności i osi jelitowo-mózgowej.

So, Loughman i Staudacher (American Journal of Clinical Nutrition, 2022) - przegląd systematyczny i metaanaliza 9 badań z 403 pacjentami - wykazali, że dieta low-FODMAP obniża liczebność Bifidobacterium w jelicie grubym; nie stwierdzono wyraźnego wpływu na różnorodność mikrobiomu, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe ani pH stolca. Długoterminowa eliminacja bez fazy personalizacji może więc niekorzystnie wpływać na równowagę mikrobiomu.

Konsekwencje:

  • Faza reintrodukcji (2) i personalizacji (3) są obowiązkowe - nie opcjonalne.
  • W fazie 3 powrót tolerowanych prebiotyków (np. owies, banany, małe porcje strączków) może sprzyjać odbudowie Bifidobacterium (to hipoteza, nie wynik cytowanych badań).
  • W fazie eliminacyjnej warto rozważyć suplementację probiotykami zawierającymi Bifidobacterium, ale to nie jest rutynowe zalecenie. W badaniu 104 osób wieloszczepowy probiotyk nie poprawił objawów, choć przywracał Bifidobacterium obniżone przez dietę (Staudacher 2017); nie stwierdzono interakcji diety z probiotykiem. Warto sprawdzić: jaki probiotyk wybrać.

Ryzyka dietetyczne i możliwe niedobory

Faza eliminacyjna, jeśli przeciągana, niesie ryzyko niedoborów żywieniowych:

  • Błonnik - ograniczenie strączków, pełnych ziaren pszenicy i niektórych warzyw zmniejsza podaż błonnika. Kompensacja: ryż brązowy, owies, marchew, szpinak, komosa ryżowa, siemię lniane. Więcej: błonnik - funkcje i źródła.
  • Wapń - przy eliminacji mleka i jogurtów konieczne spożycie nabiału bezlaktozowego, twardych serów lub roślinnych zamienników wzbogaconych w wapń.
  • Witaminy z grupy B - ograniczenie pszenicy i strączków teoretycznie może obniżać ich podaż. W badaniu O’Keeffe 2018 dieta po reintrodukcji nie pogorszyła adekwatności odżywczej, ale badanie nie było projektowane pod kątem niedoborów konkretnych witamin.
  • Restrykcja społeczna - dieta low-FODMAP jest trudna do realizacji w restauracjach i podczas podróży. Może prowadzić do izolacji społecznej i nasilać stres, który sam w sobie jest wyzwalaczem objawów IBS.

Narzędzia praktyczne - jak wdrożyć dietę low-FODMAP

  1. Konsultacja z dietetykiem przeszkolonym w FODMAP - Monash University prowadzi certyfikację dietetyków. BDA (2016) zaleca prowadzenie diety przez dietetyka, a AGA (2022) kierowanie do dietetyka osób, które nie poradzą sobie samodzielnie. Samodzielne wdrożenie zwiększa ryzyko błędów żywieniowych i rezygnacji przed ukończeniem fazy 2.
  2. Aplikacja Monash University FODMAP - dostępna na iOS i Android, regularnie aktualizowana baza danych produktów z podziałem na porcje „zielone” (low-FODMAP), „żółte” (umiarkowane) i „czerwone” (high-FODMAP). Najczęściej używane narzędzie do sprawdzania konkretnych produktów i ich gramatur.
  3. Dziennik objawów - w fazie 2 konieczny do śledzenia reakcji na testowane grupy. Dostępny też w aplikacji Monash.
  4. Etykiety produktów - szukaj sorbitolu (E420), mannitolu (E421), ksylitolu (E967), maltitolu (E965), izomaltu (E953) w składzie. Syrop glukozowo-fruktozowy (HFCS) = wysoka fruktoza. Inulina i cykoria (fos) = wysoko we fruktanach.

Dieta low-FODMAP a gluten - ważne rozróżnienie

Pszenica, żyto i jęczmień są wysokie w FODMAP (fruktany) - i dlatego są eliminowane w fazie 1. To nie jest dieta bezglutenowa. U części osób z samozgłaszaną nadwrażliwością na gluten objawy wywołują fruktany, a nie gluten (Skodje 2018). Oznacza to, że pieczywo na zakwasie, w którym długa fermentacja częściowo rozkłada fruktany, bywa tolerowane lepiej, mimo że zawiera gluten; tolerancję ocenia się indywidualnie, a porcje trzeba sprawdzić w aplikacji Monash.

Wyjątek: jeśli podejrzewasz celiakię - zrób badanie (przeciwciała antyTTG IgA + IgA całkowite) przed eliminacją glutenu. Po odstawieniu glutenu wynik może być fałszywie ujemny, więc badanie wykonuje się, gdy gluten jest jeszcze w diecie. Przeczytaj więcej: celiakia - pełen przewodnik.

Najczęściej zadawane pytania

Jak długo stosować dietę low-FODMAP?

Faza eliminacyjna trwa nie dłużej niż 4–6 tygodni (AGA 2022; w badaniach klinicznych stosowano zwykle 3–4 tygodnie). Po niej - jeśli dieta pomogła - przechodzi się do reintrodukcji i personalizacji; jeśli nie pomogła, eliminację się przerywa. Dieta low-FODMAP w ścisłej formie eliminacyjnej nie jest przeznaczona do stosowania długoterminowego. Celem końcowym jest dieta jak najbardziej zbliżona do normalnej, ograniczająca tylko te grupy FODMAP, które faktycznie wywołują objawy u danej osoby.

Czy dieta low-FODMAP wyleczy IBS?

Dieta low-FODMAP redukuje objawy IBS, ale nie leczy jego przyczyn. IBS to przewlekłe zaburzenie czynnościowe - dieta jest skutecznym narzędziem zarządzania objawami, nie terapią przyczynową. U części pacjentów objawy wracają po powrocie do normalnej diety. Dlatego indywidualna personalizacja (faza 3) jest tak ważna - pozwala utrzymać komfort przy minimalnych ograniczeniach.

Co jeść na diecie low-FODMAP - przykładowe posiłki?

Przykłady posiłków low-FODMAP: śniadanie - owsianka z borówkami i bananem (bez miodu, z syropem klonowym); obiad - pierś z kurczaka z ryżem i cukinią smażoną na oleju z czosnkiem infuzowanym (nie z ząbkiem czosnku); kolacja - pieczony łosoś z ziemniakami i szpinakiem; przekąska - twarde sery (cheddar, parmezan), winogrona, orzechy makadamia lub orzechy włoskie (w małej porcji, ok. 10 szt.). Unikaj: jabłek, gruszek, cebuli, czosnku, pszennego chleba i jogurtu naturalnego.

Czy dieta FODMAP pomaga przy SIBO?

Dieta low-FODMAP może zmniejszyć objawy przy SIBO (przeroście bakteryjnym jelita cienkiego), choć dowody są ograniczone, a dieta nie leczy SIBO. Diagnostykę i leczenie ustala lekarz (ACG 2020). Więcej na ten temat: test oddechowy SIBO - jak się przygotować.

Czy dieta low-FODMAP jest bezpieczna długoterminowo?

Ścisła faza eliminacyjna stosowana długoterminowo nie jest bezpieczna bez nadzoru dietetyka - może obniżać podaż błonnika i wapnia oraz niekorzystnie zmieniać mikrobiotę jelitową (spadek Bifidobacterium). Faza personalizacji (3) poszerza dietę. W małym badaniu obserwacyjnym (18 osób, Staudacher 2022) po 12 miesiącach zindywidualizowanej diety adekwatną ulgę zgłaszało 67% uczestników (wyjściowo 28%), a liczebność Bifidobacterium nie różniła się od stanu wyjściowego; stężenia krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych były niższe.

Czy można stosować dietę FODMAP bez wizyty u dietetyka?

Technicznie - tak, ale nie jest to rekomendowane. BDA (2016) zaleca prowadzenie diety przez dietetyka, a AGA (2022) kierowanie do dietetyka osób, które nie poradzą sobie samodzielnie. Samodzielne stosowanie zwiększa ryzyko błędów (nieświadome spożycie ukrytych FODMAP, zbyt długa eliminacja, brak prawidłowej reintrodukcji). Aplikacja Monash University FODMAP jest pomocna, ale nie zastępuje indywidualnej porady. Jeśli wizyta jest niedostępna, warto skorzystać z materiałów edukacyjnych Monash (monashfodmap.com) jako uzupełnienia.

W badaniach dieta low-FODMAP bywa pomocna w łagodzeniu wzdęć, biegunki i zaparć towarzyszących IBS, ale jakość dowodów jest niska, a efekt wobec zwykłych porad żywieniowych bywa niewielki.

Źródła

  1. Halmos EP, Power VA, Shepherd SJ, Gibson PR, Muir JG. A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. Gastroenterology. 2014;146(1):67–75.e5 (PMID 24076059).
  2. Black CJ, Staudacher HM, Ford AC. Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: systematic review and network meta-analysis. Gut. 2022;71(6):1117–1126 (PMID 34376515).
  3. So D, Loughman A, Staudacher HM. Effects of a low FODMAP diet on the colonic microbiome in irritable bowel syndrome: a systematic review with meta-analysis. American Journal of Clinical Nutrition. 2022;116(4):943–952 (PMID 35728042).
  4. Staudacher HM i wsp. Long-term personalized low FODMAP diet improves symptoms and maintains luminal Bifidobacteria abundance in irritable bowel syndrome. Neurogastroenterology & Motility. 2022;34(4):e14241 (PMID 34431172).
  5. McKenzie YA i wsp. (British Dietetic Association). Systematic review and evidence-based practice guidelines for the dietary management of irritable bowel syndrome in adults (2016 update). Journal of Human Nutrition and Dietetics. 2016;29(5):549–575 (PMID 27272325).
  6. Gibson PR, Shepherd SJ. Personal view: food for thought - western lifestyle and susceptibility to Crohn’s disease. The FODMAP hypothesis. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2005;21(12):1399–1409 (PMID 15948806).
  7. Chey WD, Hashash JG, Manning L, Chang L. AGA Clinical Practice Update on the Role of Diet in Irritable Bowel Syndrome: Expert Review. Gastroenterology. 2022;162(6):1737–1745.e5 (PMID 35337654).
  8. Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM i wsp. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. American Journal of Gastroenterology. 2021;116(1):17–44 (PMID 33315591).
  9. Eswaran SL, Chey WD, Han-Markey T, Ball S, Jackson K. A Randomized Controlled Trial Comparing the Low FODMAP Diet vs. Modified NICE Guidelines in US Adults with IBS-D. American Journal of Gastroenterology. 2016;111(12):1824–1832 (PMID 27725652).
  10. O’Keeffe M, Jansen C, Martin L i wsp. Long-term impact of the low-FODMAP diet on gastrointestinal symptoms, dietary intake, patient acceptability, and healthcare utilization in irritable bowel syndrome. Neurogastroenterology & Motility. 2018;30(1) (PMID 28707437).
  11. Cox SR, Lindsay JO, Fromentin S i wsp. Effects of Low FODMAP Diet on Symptoms, Fecal Microbiome, and Markers of Inflammation in Patients With Quiescent Inflammatory Bowel Disease in a Randomized Trial. Gastroenterology. 2020;158(1):176–188.e7 (PMID 31586453).
  12. Staudacher HM, Lomer MCE, Farquharson FM i wsp. A Diet Low in FODMAPs Reduces Symptoms in Patients With Irritable Bowel Syndrome and A Probiotic Restores Bifidobacterium Species: A Randomized Controlled Trial. Gastroenterology. 2017;153(4):936–947 (PMID 28625832).
  13. Skodje GI, Sarna VK, Minelle IH i wsp. Fructan, Rather Than Gluten, Induces Symptoms in Patients With Self-Reported Non-Celiac Gluten Sensitivity. Gastroenterology. 2018;154(3):529–539.e2 (PMID 29102613).
  14. Pimentel M, Saad RJ, Long MD, Rao SSC. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. American Journal of Gastroenterology. 2020;115(2):165–178 (PMID 32023228).
  15. Monash University FODMAP Research Group. About FODMAPs and IBS. Monash University, Melbourne, Australia. Dostęp: monashfodmap.com [data dostępu: czerwiec 2026].
verified
Opracowanie redakcyjne history Aktualizacja: 20-06-2026

Redakcja „Zdrowie i Życie"

Treść opracowała redakcja serwisu na podstawie wytycznych towarzystw naukowych i źródeł urzędowych, sprawdzając kluczowe stwierdzenia względem tych źródeł przed publikacją. Nie jest to recenzja imienna przez lekarza, farmaceutę ani dietetyka. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Jak powstają nasze treści i z jakich źródeł korzystamy arrow_forward