Zdrowie jelit i mikrobiom to sekcja o codziennej pracy układu pokarmowego - i o tym, co robić, gdy przestaje ona działać przewidywalnie. Poniżej znajdziesz przewodniki po najczęstszych dolegliwościach, a w tym wstępie zebraliśmy materiały uzupełniające, które nie mieszczą się na liście wpisów: hasła słownika, kalkulatory i teksty z pokrewnych działów.
Diagnostyka. Zanim pojawi się rozpoznanie, zwykle są badania: test oddechowy w kierunku SIBO, próby wątrobowe oraz pojedyncze markery, takie jak ALP. Ryzyko stłuszczenia i włóknienia wątroby pozwalają wstępnie oszacować kalkulatory FLI oraz FIB-4 - mają charakter przesiewowy i nie zastępują diagnozy lekarskiej.
Nietolerancje i dieta. Osobne przewodniki opisują celiakię, nietolerancję laktozy i nietolerancję fruktozy, a samo pojęcie glutenu wyjaśniamy w słowniku. Przy dolegliwościach czynnościowych najczęściej wraca dieta FODMAP, a przy zarzucaniu treści żołądkowej - dieta przy refluksie.
Wątroba. Stłuszczenie wątroby (NAFLD/MASLD) omawiamy w osobnym przewodniku, samo pojęcie - w haśle steatoza wątroby, a stronę praktyczną w tekście o tym, co jeść na wątrobę. Rolę choliny opisujemy oddzielnie.
Mikrobiom i suplementacja. Czym różnią się probiotyki, prebiotyki i synbiotyki, jak wybrać probiotyk, czym jest dysbioza jelitowa, butyrat oraz oś jelitowo-mózgowa - a także dlaczego SIBO bywa mylące, dając objawy skórne i neurologiczne.
Niestrawność, czyli z medycznego punktu widzenia dyspepsja, to jedna z najczęstszych dolegliwości górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pod tym pojęciem kryje się zespół objawów odczuwanych w okolicy nadbrzusza -…
Refluks to potoczna nazwa zjawiska, w którym treść żołądkowa - głównie kwas solny, czasem także żółć i enzymy trawienne - cofa się z żołądka do przełyku. Sam refluks…
Biegunka (potocznie rozwolnienie) to jeden z najczęstszych objawów ze strony układu pokarmowego - niemal każdy doświadcza jej kilkukrotnie w ciągu życia. W większości przypadków jest łagodna i ustępuje…
Zaparcia to jeden z najczęstszych problemów trawiennych, z którym mierzy się populacja krajów rozwiniętych - szacuje się, że dotyczą one nawet kilkunastu procent dorosłych, częściej kobiet i osób…
Wzdęcia to jeden z najczęstszych powodów, dla których pacjenci zgłaszają się do dietetyka i gastroenterologa. Uczucie rozpierania, napięcia i „balonu” w jamie brzusznej potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie,…
Zgaga to jeden z najczęstszych objawów ze strony układu pokarmowego - opisuje się ją jako uczucie pieczenia lub palenia za mostkiem, które często promieniuje ku górze, w stronę…
Śluz w kale to galaretowata, zwykle przezroczysta lub biaława wydzielina, którą jelito produkuje na co dzień, aby chronić i nawilżać swoją błonę śluzową. Niewielka, zwykle niewidoczna gołym okiem…
Rak jelita grubego to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce, który rozwija się w obrębie okrężnicy lub odbytnicy - końcowych odcinków przewodu pokarmowego. Jego szczególną cechą jest…
Zapalenie trzustki to stan zapalny gruczołu trzustkowego, w którym aktywne enzymy trawienne zaczynają „trawić” własną tkankę narządu. Choroba przybiera dwie zasadniczo różne postacie - gwałtowne, potencjalnie groźne dla…
Mikrobiom jelitowy to ekosystem ~38 bilionów drobnoustrojów (bakterii, archeonów, grzybów, wirusów i pierwotniaków) zasiedlających przewód pokarmowy człowieka - z najwyższą gęstością w okrężnicy. Łączna masa samych bakterii to…
SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth, przerost bakteryjny jelita cienkiego) to stan, w którym bakterie typowe dla okrężnicy zasiedlają jelito cienkie w nadmiernej liczbie, zaburzając trawienie i wchłanianie składników…
IBS (zespół jelita drażliwego, ang. irritable bowel syndrome) to jedno z najczęstszych czynnościowych zaburzeń jelitowych - dotyka 5–15% populacji globalnie, w Polsce szacunkowo 10–12% dorosłych. Choroba charakteryzuje się…
FODMAP (Fermentable Oligo-, Di-, Mono-saccharides And Polyols) to grupa krótkołańcuchowych, fermentowalnych węglowodanów, które u osób z nadwrażliwym jelitem wywołują dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Dieta low-FODMAP - opracowana przez Monash University…