Co to jest AMH
AMH (Anti-Müllerian Hormone, hormon antymüllerowski) to glikoproteina wydzielana przez komórki ziarniste małych pęcherzyków antralnych jajnika. Najważniejszy marker laboratoryjny rezerwy jajnikowej — szacunkowej liczby komórek jajowych pozostałych w jajnikach kobiety.
Liczba oocytów jest skończona od urodzenia (~1–2 mln). Maleje przez całe życie:
- Pokwitanie: ~300 000–400 000
- 30 lat: ~50 000–100 000
- 40 lat: ~10 000–20 000
- Menopauza: < 1000
Niestety, naturalna rezerwa nie odnawia się. AMH pomaga ocenić, ile czasu pozostało do menopauzy (orientacyjnie) i potencjalne szanse na ciążę naturalną lub poprzez IVF.
Normy AMH — zależnie od wieku
| Wiek | Norma AMH (ng/mL) | Norma AMH (pmol/L) | Interpretacja |
|---|---|---|---|
| 25–29 lat | 2,5–6,8 | 17–48 | Dobra rezerwa |
| 30–34 lat | 2,1–5,0 | 15–36 | Dobra rezerwa |
| 35–39 lat | 1,3–4,2 | 9–30 | Umiarkowana rezerwa |
| 40–44 lat | 0,5–2,6 | 4–19 | Niska rezerwa |
| 45+ lat | < 0,5 | < 4 | Bardzo niska, premenopauza |
Konwersja: 1 ng/mL ≈ 7,14 pmol/L.
Kiedy zbadać AMH
Wskazania kliniczne:
- Planowanie ciąży po 30. roku życia — przed planowaniem warto znać rezerwę
- Trudności z poczęciem > 6 miesięcy (wiek 35+) lub 12 mies. (młodsze) — diagnostyka niepłodności
- Przed IVF — kluczowe dla protokołu i prognozy szans
- Podejrzenie PCOS — AMH typowo PODWYŻSZONE (> 5 ng/mL u kobiety w wieku 30+) z powodu wielu małych pęcherzyków
- Przed chemoterapią/radioterapią — ocena ryzyka uszkodzenia rezerwy + decyzja o kriokonserwacji oocytów
- Po operacjach jajników — ocena czy zachowana rezerwa
- Podejrzenie przedwczesnej niewydolności jajników (POI) u kobiety < 40 lat z zaburzeniami cyklu
Niepotrzebne: jako rutynowy „check-up” dla zdrowej kobiety planującej ciążę z normalną miesiączką, < 30 lat. NFZ NIE refunduje bez wskazań.
Zalety AMH vs FSH, estradiol, AFC
| Badanie | Dzień cyklu | Hormonalna antykoncepcja | Stabilność |
|---|---|---|---|
| AMH | Dowolny | Bez znaczenia (lekko niższy +/-) | Wysoka — minimalne wahania w cyklu |
| FSH | Dzień 2–4 cyklu | Wymaga przerwy | Średnia — wzrost przy niskiej rezerwie |
| Estradiol | Dzień 2–4 | Wymaga przerwy | Niska — duża zmienność |
| AFC (liczba pęcherzyków antralnych USG) | Wczesna faza folikularna | Bez znaczenia | Wysoka — silnie koreluje z AMH |
AMH + AFC = najnowocześniejszy zestaw oceny rezerwy. Razem dają najwyższą dokładność.
Niskie AMH — co dalej
Niskie AMH (< 1,0 ng/mL u kobiet < 40 lat, < 0,5 ng/mL ogólnie) NIE oznacza „nie zajdziesz w ciążę”. Oznacza, że szanse są niższe:
- Naturalna szansa niższa niż w populacji ogólnej, ale możliwa — AMH słabo koreluje z jakością oocytów
- IVF — protokół intensywniejszy (gonadotropiny w wyższych dawkach), mniej oocytów per cykl. Może wymagać 2–3 cykli
- Bank oocytów (egg freezing) — rozważyć szybciej, jeśli ciąża planowana w przyszłości
- Konsultacja endokrynologa rozrodczości — indywidualna ocena
Wysokie AMH — co oznacza
Wysokie AMH (> 5 ng/mL u kobiety 30+, > 7 ng/mL u młodszej):
- Najczęstsza przyczyna: PCOS (zespół policystycznych jajników). AMH 2–4× wyższy niż norma wiekowa, typowy dla PCOS
- Wysoki AMH NIE jest „bonusem” — sugeruje zaburzenie. Patrz hirsutyzm
- W IVF: ryzyko zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS) — protokół ostrożny
- Wymaga oceny ginekologa: dodatkowe badania (testosteron, USG, profil glukoza/insulina)
Koszt badania w Polsce
- NFZ: refundowane tylko ze wskazaniami klinicznymi (planowanie IVF, podejrzenie POI, diagnostyka niepłodności)
- Prywatne laboratoria: 100–180 PLN za AMH (Diagnostyka, Synevo, ALAB, Medicover)
- Pakiety „ginekologiczne”: AMH + FSH + estradiol + prolaktyna + LH = 250–400 PLN
- Realizacja: krew, na czczo NIE wymagane, w dowolnym dniu cyklu, wynik 2–5 dni
Częste nieporozumienia
- „Wysokie AMH = wysoka płodność” — niekoniecznie. Często PCOS. Jakość oocytów liczy się bardziej niż ilość
- „AMH przewidzi dokładnie kiedy mam menopauzę” — tylko orientacyjnie ±3–5 lat
- „Niskie AMH = nie zajdę w ciążę” — fałsz. Wiele kobiet z niskim AMH zachodzi naturalnie. Quality > quantity
- „AMH spada przez stres” — minimalnie. Główny czynnik to wiek
- „Suplementy DHEA / CoQ10 / melatonina podniosą AMH” — bardzo ograniczone dowody. Niektóre badania wskazują niewielki wpływ DHEA u kobiet z niską rezerwą przed IVF (Wiser 2010), ale nie u zdrowych
Patrz też: Estrogen, Progesteron, Hirsutyzm, Cykl miesiączkowy — pełen przewodnik.
