Czym jest tirzepatyd
Tirzepatyd (Mounjaro™ dla cukrzycy, Zepbound™ dla otyłości) — pierwszy dual agonist receptora GLP-1 + GIP. GIP (glucose-dependent insulinotropic peptide) to drugi hormon inkretynowy, synergistyczny z GLP-1. Połączenie obu działań daje silniejszy efekt na metabolizm.
Tirzepatyd vs semaglutyd — porównanie
| Cecha | Tirzepatyd | Semaglutyd |
|---|---|---|
| Mechanizm | GLP-1 + GIP | GLP-1 only |
| Utrata wagi (otyłość) | -20% (SURMOUNT-1, 72 tyg., 15 mg) | -15% (STEP-1, 68 tyg., 2,4 mg) |
| HbA1c redukcja | -2,0 do -2,3% (SURPASS-2) | -1,5% (SUSTAIN-2) |
| Częstość | 1× tydzień (s.c.) | 1× tydzień (s.c.) lub 1×/d (p.o.) |
| Dawki | 2,5 → 5 → 7,5 → 10 → 12,5 → 15 mg | 0,25 → 2,4 mg |
| Cena PL 2026 | 1200–1800 PLN/mies. | 600–1100 PLN/mies. |
| Sercowo-naczyniowe | SURPASS-CVOT 2025 — non-inferior do dulaglutydu (nie lepszy) | -20% MACE w SELECT 2023 |
Kluczowe badania
- SURMOUNT-1 (Jastreboff 2022): 2539 osób z otyłością BEZ cukrzycy, 72 tyg. Tirzepatyd 15 mg vs placebo: -22,5% vs -2,4% masy ciała
- SURMOUNT-2: u osób z cukrzycą + otyłością. -14,7% vs -3,2% placebo
- SURPASS-1, 2, 3, 4, 5: cukrzyca t2 vs placebo, metformina, insulina glargine. Wszędzie tirzepatyd silniejszy
- SURPASS-CVOT 2025: 13 299 osób z cukrzycą i ryzykiem KSN. NIE pokazano redukcji MACE vs dulaglutyd (non-inferior). Sema bicycle korzyść — SELECT
Dla kogo tirzepatyd lepszy
- BMI > 35 + cukrzyca t2 — większe szanse na remisję
- Cukrzyca t2 z HbA1c > 8,5% niereagująca na sema
- Brak choroby KSN (jeśli ASCVD: preferuj sema dla efektu MACE)
- Pacjent toleruje wyższy koszt
Sema lepszy gdy: ASCVD + otyłość (efekt MACE), niewydolność serca (STEP-HFpEF), CKD (FLOW 2024), niższy koszt, dostępność.
Działania niepożądane
Podobny profil do semaglutydu: nudności, wymioty, biegunka, zaparcia (głównie pierwsze 8 tygodni). Eskalacja stopniowa redukuje. Rzadkie: zapalenie trzustki, gastropareza, sarkopenia (jak sema). Przeciwwskazania: MEN2, MTC w wywiadzie, ostre zapalenie trzustki, ciąża.
Dostępność w Polsce
- Mounjaro — dostępny w aptekach od 2023, na receptę
- Zepbound — NIE wprowadzony w PL (2026)
- Off-label Mounjaro dla otyłości — szeroko stosowane
- NFZ refundacja: cukrzyca t2 z HbA1c > 8,5%, BMI ≥ 30, niepowodzeniu wcześniejszej terapii
Przyszłość
- Retatrutyd (Eli Lilly) — triple agonist GLP-1 + GIP + glukagon. Faza III: -24% w 48 tyg. Może być silniejszy niż tirzepatyd
- Orforglipron — tabletka, niskocząsteczkowa, możliwa szersza dostępność
- Generyczne tirzepatyd po 2030 — wygaśnięcie patentów
Patrz też: GLP-1 hormon, Semaglutyd, Analogi GLP-1 — przegląd, Semaglutyd — szczegóły.
