Jaka witamina D jest najlepsza? Wybór zależy od trzech czynników: wieku użytkownika, preferencji galenicznej (smak, technika podania) oraz stanu wchłaniania jelitowego. Wszystkie powszechnie dostępne preparaty zawierają tę samą substancję czynną - cholekalcyferol (D3), identyczny z syntezowanym przez ludzką skórę. Różnice dotyczą formy podania, biodostępności i ceny.
Krople (drops)
- Najczęstsze przeznaczenie: niemowlęta, dzieci do 6 r.ż., osoby z trudnościami w połykaniu
- Format: 1 kropla = 400-500 IU (Vigantol 500 IU/kr.), niektóre 1000 IU/kr.
- Nośnik: olej MCT lub triglicerydy (gwarantuje biodostępność)
- Plusy: precyzja dawkowania, łatwość podania niemowlęciu
- Minusy: ryzyko błędu (zbyt dużo kropli), niezbyt dyskretne podawanie u dorosłych
- Polskie marki: Vigantol, Ibuvit D3, Devikap, Juvit D3
Kapsułki softgel
- Najczęstsze przeznaczenie: dorośli, długoterminowa suplementacja
- Format: 1000, 2000, 4000 IU per kapsułka (dawka dzienna)
- Nośnik: olej z oliwek, MCT, kokosowy, kapsułka żelatynowa lub roślinna
- Plusy: stała dawka (brak ryzyka błędu), wygodne, dyskretne
- Minusy: trudniejsze dla osób mających problem z połykaniem tabletek
- Polskie marki: Vigalex, Ibuvit D3, Devikap, Juvit D3 (kapsułki); Vigantoletten to tabletki
Aerozole / spray
- Najczęstsze przeznaczenie: osoby, którym trudno połykać kapsułki
- Mechanizm: producenci deklarują wchłanianie przez błonę śluzową jamy ustnej, ale część dawki i tak jest połykana; w RCT Todd 2016 (zdrowi dorośli) spray podnosił 25(OH)D tak samo jak kapsułki
- Format: 1 spray = 500-1000 IU
- Plusy: wygoda; przewagi nad kapsułkami nie wykazano, a u osób z zaburzeniami wchłaniania nie była badana
- Minusy: droższe niż kapsułki, smak może nie odpowiadać dzieciom
- Marki: np. BetterYou D3 Spray
Gummies (żelki)
- Najczęstsze przeznaczenie: dzieci nielubiące tabletek/kropli, dorośli preferujący „smakową” suplementację
- Format: 1 żelek = 400-1000 IU
- Plusy: dobra akceptacja, prosta dyscyplina
- Minusy: zawierają cukier lub słodziki, mniej precyzyjne dawkowanie (rozprasza się na powierzchni żelka), nieadekwatne dla cukrzycy
- Marki: liczne suplementy - sprawdzaj deklarowaną dawkę i skład
D3 vs D3+K2 - czy to ma znaczenie
Wiele nowoczesnych preparatów łączy witaminę D3 z witaminą K2 (MK-7). K2 aktywuje białka wiążące wapń w kości i hamujące jego odkładanie w naczyniach. Polskie wytyczne (Płudowski 2023) nie wymagają łączenia witaminy D z K2 - to opcja, a korzyści kliniczne takiego połączenia nie są jednoznacznie potwierdzone. Pełen kontekst w protokole D3+K2.
D3 vs D2 - różnica
D3 (cholekalcyferol) pochodzi z lanoliny owczej lub liszajca, jest identyczny z formą syntezowaną przez skórę. D2 (ergokalcyferol) z grzybów (wegańska alternatywa) - słabiej i krócej podnosi stężenie 25(OH)D (Tripkovic 2012). D3 jest pierwszym wyborem dla wszystkich, także dla wegan (D3 z porostów).
Recommendation per use case
- Niemowlę 0-1 r.ż. - krople (Vigantol 500 IU/kr.)
- Dziecko 1-10 lat - krople lub gummies low-sugar
- Nastolatek - kapsułki softgel 1000-2000 IU
- Dorosły zdrowy - kapsułki 1000-2000 IU/dobę z posiłkiem zawierającym tłuszcz
- Dorosły z osteoporozą - D3 w dawce ustalonej z lekarzem (zwykle z wapniem, jeśli dieta go nie pokrywa); K2 opcjonalnie
- Dorosły po operacji bariatrycznej / z chorobą Crohna - dawka ustalana przez lekarza na podstawie 25(OH)D (często wyższa); forma dowolna
- Weganin - kapsułki D3 z liszajca (oznaczone „vegan D3”)
Dla wyboru konkretnego preparatu z polskiej apteki sprawdź pełen przewodnik po witaminie D jako leku.
Źródła
- Houghton LA, Vieth R. The case against ergocalciferol (vitamin D2) as a vitamin supplement. Am J Clin Nutr. 2006;84(4):694-697.
- Tripkovic L et al. Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status. Am J Clin Nutr. 2012;95(6):1357-1364.
- Płudowski P i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023;15:695.
